پژوهش

از امر به معروف فرانسوی و آلمانی تا مادر همه منکرات

0

** بی تفاوتی، مادر همه منکرات است
حجت الاسلام محمدحسین توانایی مشاور دبیرکل ستاد امر به معروف و نهی از منکر در این میزگرد گفت: اگر صد معروف داشته باشیم می توانیم بگوییم یکی از معروف ها امر به معروف و نهی از منکر است و اگر صد منکر داشته باشیم که در مقابل امر به معروف و نهی از منکر قرار بگیرد، باید بگوییم بی تفاوتی مادر همه این منکرات است.
وی بی تفاوتی را یکی از عوامل مهم افزایش منکرات در جامعه دانست و گفت: برای افزایش معروف ها یا تبدیل نشدن معروف ها به منکر ترویج فرهنگ امر به معروف ضروری است.
این استاد دانشگاه از حساسیت عمومی و تذکر دادن مردم برای سیگار نکشیدن در محیط های بسته یا ایجاد بستر فرهنگ سازی برای بستن کمربند ایمنی در خودروها یا ایستادن پشت چراغ قرمز به عنوان موضوع هایی یاد کرد که با فرهنگ ترویجی و در قالب های قانونی و اجتماعی شکل گرفته و ترویج امر به معروف در جامعه نیز از این طریق ممکن است.

** شیرین ترین شیوه های تعامل اجتماعی
وی با استناد به سخنان رهبر معظم انقلاب که امر به معروف و نهی از منکر را یکی از شیرین ترین و موثرترین شیوه های تعامل اجتماعی می دانند، افزود: ایشان در آغاز سال طی سخنانی در حرم رضوی، پایه و اساس همه حرکت های اجتماعی را امر به معروف و نهی از منکر معرفی کردند.
این استاد دانشگاه یکی از راه های کاهش منکرهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی یا سیاسی و همچنین افزایش معروف های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی را تلاش بیشتر برای ترویج فرهنگ امر به معروف دانست و گفت: شورای امر به معروف در ادارات و وزارتخانه ها می توانند با برنامه ریزی اقدام به شناسایی معروف ها و منکرهای اداره خود کنند و روش های اجرایی رشد معروف و کاهش منکرات را بررسی کنند.

** کرامت انسانی با این فریضه حفظ می شود
وی برگزاری کارگاه های ضمن خدمت برای کارکنان هر اداره و وزارتخانه را یکی از راه های مشارکت همگانی در این زمینه برشمرد و گفت: امر به معروف و نهی از منکر کاری کاملا دلسوزانه است و اگر توسط افراد دلسوز و مصلح انجام نشود، در نتیجه پای نیروی انتظامی، حراست، کمیته رسیدگی به تخلفات اداری، بازرسی کل کشور و یا دیوان محاسبات رسیدگی به میان می آید.
توانایی افزود: معمولا حضور چنین نهادهایی با احضاریه، دادگاه، محکومیت و برخورد همراه است درحالی که گسترش امر به معروف و نهی از منکر با حضور افراد مصلح و دلسوز، شان و کرامت انسانی حفظ می شود.
وی با استناد به سخنی از استاد شهید مرتضی مطهری گفت: افراد صالح در جامعه زیاد هستند ولی آنچه مهم است حضور افراد مصلح است و افراد صالح زمانی مصلح هستند که به فکر دیگران باشند و آنان را نیز نجات دهند.
مشاور دبیرکل ستاد امر به معروف و نهی از منکر افزود: اگر افراد صالح در هر سازمان و اداره از طریق آموزش بتوانند فرهنگ امر به معروف را ترویج کنند، بسیاری از مشکلات کاسته خواهد شد.

* بزرگترین معروف و مهمترین منکر
حجت الاسلام توانایی پیشنهاد کرد تا تعیین مصادیق معروف و منکر بر اساس بیانات رهبر معظم انقلاب صورت گیرد و افزود: حضرت آیت الله خامنه ای ابتدای سال جاری در حرم امام رضا(ع) ۱۳ معروف و شش منکر را معرفی کردند و مهمترین و بزرگترین معروف در میان این معروف ها را موضوع حفظ نظام دانستند.
وی بیان خدمت های نظام را یک معروف دانست و گفت: زمانی که می خواهیم معروف ها را از طریق خبرگزاری ها، رسانه ها و یا دستگاه های متولی فرهنگ، ستاد امر به معروف و نهی از منکر، مساجد و موسسات گسترش دهیم، باید در کنار بیان مشکلات، راه های حل این مشکلات را نیز بیان کنیم.
این کارشناس مذهبی افزود: ما وظیفه داریم تا برای فرهنگسازی در این زمینه به موازی بالابردن حساسیت مردم، به رشد این معروف ها کمک کنیم و به عنوان نمونه می توان گفت حتی خاموش کردن یک چراغ اضافه در محل کار یا منزل در راستای اهمیت دادن به مقاومت اقتصادی محسوب می شود.
وی در ادامه گفت: رهبر معظم انقلاب در همان سخنرانی ابتدای امسال مهمترین منکر را در میان منکرهای دیگر تضعیف نظام معرفی کردند و هر اقدامی که برای مقابله با این تضعیف صورت گیرد، نهی از منکر محسوب خواهد شد.

** هدف ستاد امر به معروف
حجت الاسلام توانایی درباره مهمترین هدف ستاد امر به معروف و نهی از منکر گفت: این ستاد به منظور هماهنگ کردن نهادها و دستگاه های دولتی و تشکل های مردمی برای اجرای مطلوب فریضه امر به معروف و نهی از منکر و با هدف رشد معروف ها و کاهش منکرهای فردی و اجتماعی تشکیل شده است.
وی آموزش، سازماندهی و اجرایی کردن معروف و همچنین نظارت در این حوزه را از مهمترین کارهای این ستاد دانست و گفت: امر به معروف و نهی از منکر کارکرد نقد و انتقاد دارد و همانگونه که از فرهنگ نقد و انتقاد انتظار داریم تا به اصلاح جامعه بپردازد، امر به معروف نیز چیزی جدای از نقد و انتقاد نیست.
این استاد دانشگاه افزود: شعار دولت تدبیر و امید نیز نقد و انتقاد است و حجت الاسلام و المسلمین حسن روحانی رییس جمهوری از روزی که مسئولیت اجرایی کشور را به عهده گرفتند بارها اعلام کردند که ما را نقد کنید و تقریبا در هر سخنرانی به این مساله اشاره می کند.

** امر به معروف فرانسوی و آلمانی
وی امر به معروف و نهی از منکر را مترادف نقد و انتقاد دانست و گفت: نظارت عمومی و نظارت دستگاهی نیز از دیگر مترادف های این فریضه است و در همه دنیا نظارت دستگاهی و امر به معروف وجود دارد.
حجت الاسلام توانایی افزود: گاهی چند نفر از سوی قانون به عنوان ناظر معرفی می شوند تا بر عملکردها نظارت داشته باشند ولی اسلام همه مومنان را ناظر و مراقب یکدیگر می داند و این نظارت از طریق امر به معروف و نهی از منکر شکل می گیرد.
وی با اشاره به نحوه نظارت در برخی کشورهای اروپایی گفت: در آلمان از امر به معروف به شهامت مدنی یاد می شود و بالاترین نشان به کسی داده می شود که در مقابل یک اتفاق یا جرم خطرناک که رخ داده، شهامت به خرج داده و بی تفاوت نبوده است.
این پژوهشگر مذهبی افزود: سال گذشته یک دختر آلمانی در پارکینگ رستورانی به یک مرد که قصد مزاحمت برای زنی را داشت تذکر داد و هنگامی که تذکر خود را بی فایده دید، قصد تماس با پلیس و ارائه گزارش کرد ولی از سوی مرد آلمانی مجروح شد و دو هفته پیش فوت کرد و دولت آلمان بالاترین نشان سال ۲۰۱۴ را به این دختر اعطا کرد.
وی درباره وضعیت فرانسه گفت: جرائم علیه عدالت قانونی است که در فرانسه وضع شده و در تابستان ۲۰۱۵ به دلیل این که بسیاری از شهروندان فرانسوی به این قانون عمل نمی کردند، تشدید شد. چون جرائم علیه عدالت شامل آن دسته از جرائمی است که فردی شاهد آن جرم باشد و به پلیس گزارش نکند و لذا امروز بی تفاوتی در فرانسه جرم است که مجازات نقدی آن ۷۵ هزار یورو است.

** اهمیت مسئولیت اجتماعی
وی نظارت عمومی و همگانی را علاوه بر نقد و انتقاد از کارکردهای امر به معروف دانست و گفت: اهمیت مسئولیت اجتماعی به اندازه ای است که سازمان جهانی بهداشت تفکر نقد و انتقادی را یکی از مهارت های ۱۰ گانه زندگی می داند.
توانایی افزود: مردم مسئولیت پذیر ما متوجه باشند که در کنار مسئولیت فردی به مسئولیت اجتماعی خود باید توجه کنند و مردم ما نشان داده اند که بی تفاوت نیستند و در مسئولیت های اجتماعی خود مانند دوران دفاع مقدس، راهپیمایی ۲۲ بهمن، جشن نیکوکاری و بسیاری از برنامه های اجتماعی فعال هستند.
مشاور دبیرکل ستاد امر به معروف و نهی از منکر اضافه کرد: یکی از ابعاد مسئولیت اجتماعی اصلاح رفتار دیگران است که کمتر به آن توجه می شود که همان بحث مصلح و نقاد بودن است.
باید تلاش بیشتری در مسئولیت اجتماعی کرد که به اصلاح رفتار دیگران مربوط می شود و معمولا با ضرب المثل های موسی به دین خود و عیسی به دین خود به دنبال رفع آن هستند در حالی که قرآن در سوره عصر از این با سفارش کردن دیگران به صبر یاد کرده و کمتر به «توصوا بالصبر و تواصوا بالحق» عمل می کنیم.

** دو صد گفته چو نیم کردار نیست
مهری سویزی گفتمان سازی اجتماعی را مقدمه ای برای عملیاتی کردن امر به معروف و نهی از منکر دانست و به سخنی از استاد شهید مرتضی مطهری بسنده کرد و گفت: اشتباه ما این است که برای گفتن و نوشتن و خطابه بیش از اندازه انتظار قائل هستیم. یعنی از گفتن و نوشتن معجزه می خواهیم در حالی که گفتن و نوشتن مقدمه ای برای عمل کردن است و تمام ماجرا نیست.
وی افزود: صحبت در امر به معروف مقدمه ای برای گفتمان سازی و ایجاد همگرایی است ولی نباید دراین مقدمه بمانیم و برای این که در این مقدمه نمانیم، رسانه ها باید از قدرت سه حوزه مسوولان، کارشناسان و توده های مردم استفاده کنند و با فضاسازی فرهنگی و اجتماعی بر روی مخاطبان اثرگذاری کرده تا توسعه و حاکمیت معروف دوام پیدا کند.
این استاد دانشگاه درباره تعیین مصادیق این فریضه گفت: معروف و منکر می تواند بسیار گسترده باشد و اگر به همین گستردگی وارد صحن علنی جامعه و کارکرد دستگاه های اجرایی و فرهنگی می شویم، باید منظور خودمان را کاملا معین کنیم و آنگاه به تعیین مصادیق آن بپردازیم و در واقع باید به نوعی محدودیت مفهومی و مصداقی ایجاد کنیم.

** بایسته های پایه
سویزی از سفارش امیرمومنان(ع) به فرزندش امام حسن(ع) سخن گفت که فرمود «در نزد تو دو چیز محبوبترین چیزها باشد. یکی وسط ترین در حق و وسیع ترین در عدل». وسط ترین در حق یعنی آنجایی که محل مناقشه نیست و اگر یک مقدار آن را گسترده کنیم، نظرات مختلف ارائه می شود و منظور از وسیع ترین در عدل این است که عدل را می توان با گسترده ترین وضع اجرا کرد ولی در حق باید آن را معین کرد.
وی افزود: اداره کردن یک فرد یا خانواده نیازمند نظام حداکثری ارزش هاست ولی در اداره جامعه باید بایسته های حداقلی و پایه را رعایت کرد و منظورم از این بایسته ها همان فرایض و واجبات الهی است و لذا جامعه را باید با واجبات و محرمات ساخت.
این کارشناس رسانه اضافه کرد: تظاهر و بروز جامعه در دستگاه های دولتی، غیر دولتی ، صحن علنی جامعه مانند کوچه و بازار و فضای رسانه ها شکل می گیرد و معتقدم اولین گام برای بایسته های پایه پاکسازی جامعه از جرائم است. چون جرائم را می توان منکرات بزرگ و سرچشمه ای تعریف کرد و علت تصویب این منکرات در قوانین و مقررات به دلیل عمق و فراوانی تخریب آن است تا با اهرم قانون بتوانند از وقوع آن جلوگیری کنند.
وی بهترین گام در این راه را جلوگیری از وقوع جرائم دانست که فهرست آن در قوانین و مقررات ذکر شده و افزود: برای جلوگیری از این منکرات باید در دستگاه های اجرایی، نظارتی، تقنینی و رسانه با آن به شدت برخورد شود.

** ضرورت برخورد با تخلفات برنامه ریزی شده
سویزی با اشاره به این سفارش رهبر معظم انقلاب که فرمود دستگاه های اجرایی باید تدابیری را برای جلوگیری از ارتشاء بیاندیشند و سیستم اعلام خطر راه اندازی کنند، اظهار داشت: چقدر رهبر معظم انقلاب فریاد و نهیب مقدس بزند که باید به مقابله با فسادی برخاست که مظاهر آن در سیستم اداری و اجتماعی وجود دارد؟
وی از ضرورت مقابله با تخلفاتی که به شکل منسجم در نظام اداری و اجتماعی صورت می گیرد، سخن گفت و با استناد به نحوه برخورد قرآن با گناهان برنامه ریزی شده گفت: قرآن با «سیئات» یک برخورد دارد و با «مکروا السیئات» برخوردی دیگر دارد. یعنی اگر انسان به دلیل اشتباه یا تربیت ناصحیح مرتکب گناهی شد، خدا آن را خواهد بخشید ولی وقتی یک گناه به صورت برنامه ریزی شده و با نقشه انجام می شود، خدا به سختی با آن برخورد می کند.

** بهترین راه، پاکسازی جامعه از جرائم
این کارشناس اجتماعی در ادامه گفت: برای مقابله با منکرات و جرائم در دستگاه های تقنینی کشور بهترین راه این است که جامعه را از جرائم پاکسازی و با آنها مبارزه کنیم و اگر دستگاه اجرایی با چاره اندیشی خود می تواند فراوانی، تعداد، پیچیدگی و ساماندهی جرم را کاهش دهد، کار دستگاه نظارت نیز راحت خواهد بود.
وی به دستگاه تقنینی کشور سفارش کرد تا با ملاحظه قوانین و مقررات موجود، بررسی کند آیا جرائم و تخلفاتی وجود دارد که ضریب تخریب آن بالا باشد و تاکنون قانونی برای مقابله با آن وضع نشده باشد و اگر نقص و ابهام قانونی وجود دارد، آن نقص و ابهام را برطرف کند.
سویزی به وظیفه دستگاه رسانه و فرهنگ در این زمینه اشاره کرد و گفت: رسانه ها و مطبوعات جو عمومی را می سازند و فرهنگ، قدرت ساخت های پایدارتری دارد و لذا رسانه می تواند با رصد روزانه اخبار در این زمینه الگوسازی، هنجارسازی و گفتمان سازی کند.
وی قانون امر به معروف و نهی از منکر را که در سال جاری به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید، یک قانون مترقی دانست و گفت: اگر ظرفیت های این قانون به کار گرفته شود، یک حرکت تحولی در زمینه توسعه معروف و تثبیت آن و نهی از منکرات در جامعه خواهیم داشت که گام اول آن، نگاه به بایسته های پایه و آن چیزی است که عنوان مجرمانه به خود گرفته است و تا گام اول را برنداریم و جامعه را از جرم های محرز دور نکنیم، نمی توان به سراغ مراحل بعدی رفت.

** توجه به گزارش های کلینیکی مردم
این استاد دانشگاه استفاده حداکثری از ظرفیت های اجتماعی و قدرت دستگاه های اجرایی و نظارتی را در این زمینه ضروری دانست و گفت: استفاده عمومی مردم بهترین گزارش کلینیکی از متن واقعیت جامعه در خصوص کارکردهای دستگاه هاست و گاهی احساس، مخرب تر از واقعیت است. به عنوان نمونه واقعیت فقر اندازه ای دارد ولی گاهی احساس فقر بدتر از خود فقر است.
وی افزود: حس عمومی مردم به ویژه نسبت به سازمان هایی که مستقیما با مردم و سر و کار دارند، در کارکرد صحیح یا کارکرد عدم صحیح، تولید داوری می کند و پاسخ های ارباب رجوع معیاری برای عملکرد دستگاه ها به شمار می رود.
وی ایجاد عزم و اهتمام ملی برای پالایش جامعه از منکرات را که عناوین مجرمانه نیز دارند، ضروری دانست و به این حدیث از حضرت علی (ع) اشاره کرد: افسوس که عده ای در حق الله از مردم پروا دارند ولی در حق الناس از خدا پروا ندارند

 

منبع:irna

امر به معروف و نهی از منکر در نهج البلاغه

مقاله قبلی

بررسی امر به معروف و نهی از منکر در سایر ادیان و ملل

مقاله بعدی

شما همچنین ممکن است دوست داشته باشید

نظرات

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیشتر در پژوهش